Osteotomia Cottona – korekcja przodostopia szpotawego
Osteotomia Cottona jest jedną z procedur korekcyjnych stopy płasko-koślawej przebiegającej z kompensacyjną szpotawością przodostopia, kiedy to po korekcji ustawienia osi tyłostopia przodostopie ustawia się w supinacji. Celem osteotomii Cottona jest plantaryzacja grzbietowo ustawionego I promienia stopy. Ortopeda wykonuje osteotomię rozwierającą kości klinowatej przyśrodkowej, aby skierować I kość śródstopia w kierunku podeszwowym. Umożliwia to przywrócenie prawidłowego kontaktu głowy I kości śródstopia z podłożem w warunkach skorygowanej osi tyłostopia.
Supinacja przodostopia w stopie płasko-koślawej
Szpotawe ustawienie przodostopia stanowi komponentę wielopłaszczyznowej deformacji płasko-koślawej stopy. Najczęstszą przyczynę stanowi niewydolność ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego, którego funkcja polega na supinacji tyłostopia oraz stabilizacji łuku podłużnego stopy.
Przodostopie szpotawe utożsamiane z supinacją przodostopia rozwija się wskutek zgięcia grzbietowego i/lub rotacji w stawach: skokowo-łódkowym, klinowo-łódkowym oraz w stawach stępowo-śródstopnych. Stawy te są stabilizowane przez więzadło piętowo-łódkowe podeszwowe (spring ligament, więzadło sprężyste) oraz więzadła podeszwowe długie stopy.
W warunkach postępującej niewydolności ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego dochodzi do przewlekłego przeciążenia i rozciągnięcia wyżej wspomnianych więzadeł. Obserwuje się niestabilność grzbietową stawu klinowo-śródstopnego I i/lub klinowo-łódkowego. Długotrwała niestabilność skutkuje zmianami zwyrodnieniowymi oraz zmianami w aparacie torebkowo-więzadłowym utrwalającymi supinację przodostopia.
Diagnostyka kompensacyjnej supinacji przodostopia
Jedną ręką należy chwycić za piętę celem ustawienia stopy w neutralnej pozycji stawu podskokowego (skokowo-piętowego). Drugą ręką należy przytrzymać stopę w okolicy głów IV i V kości śródstopia. Obserwujemy ruch zgięcia grzbietowego – jeśli głowa I kości śródstopia jest uniesiona ponad głowę IV i V kości śródstopia wskazuje to na przodostopie szpotawe (ustawione w supinacji). W trakcie testu należy ocenić możliwość manualnej korekcji ustawienia I kości śródstopia (przodostopie szpotawe korektywne lub utrwalone).
Bardziej dokładną ocenę deformacji umożliwia analiza zdjęć RTG stóp wykonanych w pozycji stojącej z obciążeniem stóp masą ciała.
Osteotomia Cottona – przebieg procedury
W ramach tego samego zabiegu wykonywane są procedury mające na celu korekcję koślawego ustawienia pięty – np. osteotomia medializująca guz piętowy, osteotomia Evansa, artrodeza podskokowa.
Osteotomia Cottona
Ortopeda wykonuje ok. 3-4 cm nacięcie na grzbietowo-przyśrodkowej stronie stopy. Następnie za pomocą piły oscylacyjnej przecina poprzecznie kość klinowatą przyśrodkową, pozostawiając korówkę od strony podeszwowej. Szpara osteotomii zostaje rozwarta na odpowiednią szerokość tak, aby wystarczająco splantaryzować I promień stopy.
Przestrzeń w środku osteotomii wypełniania jest przeszczepem kostnym pochodzącym z banku tkanek lub przeszczepem autologicznym, np. pobranym z talerza kości biodrowej pacjenta. Możliwe jest także wykorzystanie klinu. Jest to porowaty tytanowy klin pełniący rolę scaffolda dla tkanki kostnej. Kształt implantu jest dostosowany do anatomii kości klinowatej przyśrodkowej, posiada różne rozmiary i grubości odpowiadające różnym stopniom korekcji. W centralnym otworze można umieścić przeszczep tkanki kostnej z koncentratem komórek macierzystych. W ciągu kilku tygodni klin zostaje częściowo przerośnięty tkanką kostną, stopniowo wypełniając szparę osteotomii.
Następnie ortopeda dodatkowo stabilizuje miejsce osteotomii Cottona.
—
Na podstawie:
Johnson J. „Plantar flexion Opening wedge medial cuneiform osteotomy” [w:] Easley M. “Operative techniques in foot and ankle surgery” Wolters Kluwer LWW 2010, s. 275-230.