Koalicja kości stępu – na czym polega

Nierozdzielenie kości stępu polega na niewytworzeniu prawidłowego połączenia stawowego pomiędzy kośćmi. Najczęściej dochodzi do „zrostu” kości piętowej z kością łódkowatą lub kością skokową (tzw. koalicja podskokowa).

Patologiczne połączenie może mieć charakter kostny, chrzęstny lub włóknisty.

Koalicja kości stopy – objawy

Koalicja kości stępu nie zawsze musi dawać objawy. U części osób przebiega bezobjawowo – stopy nie są bolesne, natomiast w badaniu manualnym wykrywane jest ograniczenie ruchów pronacji i supinacji stopy. Stopa jest mniej elastyczna niż u dzieci w prawidłowo wykształconymi stopami.  

Koalicja stępu może odpowiadać za płasko-koślawe ustawienie stopy. W wieku dziecięcym, występuje fizjologiczne bezbolesne płaskostopie, z którego dziecko wyrasta do około 8 roku życia. Koalicja stępu powoduje natomiast patologiczne płaskostopie, które nierzadko jest bolesne. Dziecko może utykać z powodu bólu i sztywności stopy. Patologiczne płaskostopie związane z koalicją kości stępu nie ulega wycofaniu, nie da się go skorygować za pomocą wkładek. Deformacja powoduje szereg niekorzystnych skutków biomechanicznych, narażających m.in. na zwiększone ryzyko skręcenia stawu skokowego.

Rozpoznanie koalicji stępu

Aby ustalić rozpoznanie, konieczne jest wykonanie zdjęć RTG stóp. Objawami radiologicznymi mogącymi wskazywać na nierozdzielenie kości stępu jest:

• Dziobiasty kształt głowy kości skokowej
• Wydłużony wyrostek przednio-przyśrodkowy kości piętowej.

Dodatkowo może być wykonane badanie rozonansu magnetycznego, które pozwala ustalić rodzaj patologicznego połączenia między kośćmi stępu.

Leczenie koalicji stępu

Leczenie zachowawcze prowadzone jest głównie u małych dzieci i polega na kontrolowanym czasowym unieruchomieniu stopy w opatrunku gipsowym umożliwiającym chodzenie. W razie braku złagodzenia dolegliwości bólowych lub znacznego ograniczenia ruchomości stopy w patologicznym ustawieniu, wykonywany jest zabieg operacyjny.

Operacja koalicji stępu

U dzieci zabieg polega najczęściej na osteotomii kości piętowej, która koryguje płasko-koślawe ustawienie pięty. W obrębie kości piętowej wykonywana jest osteotomia przedniej części kości piętowej z zastosowaniem rozpórki. Miejsce koalicji może być usuwane, ale nie zawsze jest to konieczne, gdyż sama korekcja koślawości okazuje się być wystarczająca.

U osób dorosłych częściej przeprowadzane są:

• Artroereza podskokowa – wprowadzenie specjalnego implantu do zatoki stępu,
• Potrójna artrodeza stępu lub artrodeza podskokowa.

Celem operacji jest korekcja stopy płasko-koślawej oraz zniesienie dolegliwości bólowych stopy.  

—

Na podstawie:

Napiontek M. „Wrodzone nierozdzielenie kości stępu” [w:] Napiontek M. [red.] „Stopa i staw skokowo-goleniowy w praktyce ortopedycznej”, wyd. Medipage, Warszawa 2018.

Artykuł Koalicja kości stępu – leczenie pochodzi z serwisu Ortopedia Online.

Dość częstym problemem jest ocieranie tej okolicy o cholewkę buta, co może prowadzić do przewlekłych dolegliwości bólowych z ucisku.

Dodatkowa kostka w stopie – jakie objawy daje dodatkowa kość łódkowata?

Dodatkowa kość łódkowata występuje u około kilkunastu procent populacji. Nie zawsze jej obecność wywołuje objawy z ucisku, większość osób nie jest świadomych istnienia dodatkowej kostki w stopie, dopóki nie zostanie ona zlokalizowana na zdjęciu RTG stopy. Wyróżnia się trzy typy morfologiczne dodatkowej kości łódkowatej:

• I – okrągła niewielka kostka przypominająca trzeszczkę, wpleciona w przebieg ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego (ścięgno to przyczepia się m.in. do prawidłowej kości łódkowatej)
• II – kostka o nieregularnym kształcie z chrzęstno-kostnym połączeniem z prawidłową kością łódkowatą (wynik niezrośniętego dodatkowego jądra kostnienia)
• III – kostka zrośnięta z prawidłową kością łódkowatą.

U około 50% dodatkowa kość łódkowata występuje w obu stopach. Jeśli występuje tylko w jednej stopie, może być widoczna asymetria w kształcie przyśrodkowego brzegu stóp.

Największy problem stanowi bolesne ocieranie wystającej kostki o cholewkę buta. Hipoteza, że dodatkowa kość łódkowata może negatywnie wpływać na biomechanikę stopy, np. sprzyjając rozwojowi stopy płasko-koślawej, nie została dotąd jednoznacznie udowodniona.  

Kiedy usuwać dodatkową kość łódkowatą?

Problem bolesnego ucisku wystającej kostki występuje zwykle u osób z koślawością pięty i płaskostopiem. Stopa nadmiernie rotuje się do środka, zwiększając docisk do przyśrodkowej części cholewki buta. Ruchy zginania i prostowania obciążonej stopy oraz pogłębienie pronacji zwiększają przemieszczanie dodatkowej kości łódkowatej i jej konflikt z butem. Ból stopy po przyśrodkowej stronie najczęściej utrudnia funkcjonowanie osobom uprawiającym sport, tj. biegaczom, lekkoatletom oraz narciarzom.

Jeśli pomimo modyfikacji obuwia na miękkie i noszenia wkładek supinujących dolegliwości nadal się utrzymują, warto rozważyć zabieg operacyjnego wycięcia dodatkowej kostki.  

Wycięcie dodatkowej kości łódkowatej

Z uwagi na fakt, że dodatkowa kostka położona jest powierzchownie, procedura wycięcia należy do relatywnie prostych zabiegów. Operacja przeprowadzana jest zwykle z dostępu otwartego. Nierzadko w trakcie zabiegu konieczne jest częściowe naruszenie ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego. W związku z tym ortopeda powinien odpowiednio zaopatrzyć wspomniane ścięgno, aby w przyszłości nie doszło do jego wtórnej niewydolności.

Powikłania zdarzają się bardzo rzadko. Czasami problem może stanowić podrażnienie blizny w miejscu cięcia. Aby temu zapobiec, zaraz po zdjęciu szwów (10-14 dzień po zabiegu) należy regularnie masować tworzącą się bliznę. Masaż może być początkowo nieco bolesny, ale z czasem blizna stanie się bardziej elastyczna i mniej podatna na podrażnienia. Mobilizacja blizny powinna trwać około 10 minut i powinna być wykonywana codziennie.

Po zabiegu przez 4 tygodnie wskazane jest noszenie wkładki supinującej piętę. Celem jest ochrona gojącego się miejsca przed niepotrzebnym podrażnieniem.

—

Warto przeczytać:

• Operacja stopy płasko-koślawej – wszczepienie implantu podskokowego

Artykuł Dodatkowa kość łódkowata – czy usuwać pochodzi z serwisu Ortopedia Online.

Etiologia choroby Ledderhose’a nie jest do końca znana. Bardzo często włókniakowatość rozcięgna występuje łącznie z chorobą Dupuytrena, która polega na tworzeniu się włóknistych zgrubień w obrębie rąk.

Jak przebiega choroba Ledderhose?

 Schorzenie przebiega etapowo:

1. Faza proliferacyjna – brak objawów, w obrębie rozcięgna dochodzi do proliferacji fibroblastów odpowiedzialnych za tworzenie tkanki łącznej,  
2. Faza aktywna – fibroblasty dojrzewają i produkują kolagen – formowanie się guzków,
3. Faza spoczynkowa – fibroblasty zmniejszają aktywność – dochodzi do powstawania przykurczów rozcięgna.

Objawy choroby Ledderhose

Nasilenie objawów zależy od indywidualnego przebiegu choroby. U niektórych pacjentów guzki są niewielkie i powstają powoli. Następnie choroba pozostaje w uśpieniu – przez dłuższy czas nie dochodzi do powstawania nowych zmian. U innych pacjentów dochodzi do szybkiego wzrostu guzków, w związku z czym mogą one osiągać rozmiary powodujące ucisk i dolegliwości bólowe. U niektórych pacjentów ograniczenie elastyczności rozcięgna spowodowane jego zwłóknieniem może powodować znaczny dyskomfort podczas chodzenia.  

Jak wygląda diagnostyka choroby Ledderhose?

Lekarz ortopeda wykonuje badanie USG, na podstawie którego wstępnie określa typ zmian. W razie wątpliwości zlecane zostaje wykonanie rezonansu magnetycznego stopy, dzięki któremu można precyzyjniej ocenić strukturę guzków. Chorobę Ledderhose’a należy odróżnić od włókniakomięsaka (groźnego nowotworu złośliwego), dlatego zawsze należy udać się na wizytę do lekarza ortopedy.

Leczenie włokniakowatości rozcięgna podeszwowego

Leczenie choroby Ledderhose jest trudne, ponieważ schorzenie często nawraca i prowadzi do wytworzenia się nowych guzków. Nie istnieje w 100% skuteczne leczenie przyczynowe. Można jedynie podejmować próby spowolnienia wzrostu guzków, łagodzić towarzyszące dolegliwości bólowe lub rozważyć operacyjne wycięcie guzków.

Leczenie zachowawcze

Do metod leczenia zachowawczego zalicza się ostrzykiwanie guzków środkami przeciwzapalnymi, w tym sterydami. Proponuje się także miejscowe naświetlanie zmian (radioterapię). W zakresie fizykoterapii wykonuje się zabiegi falą uderzeniową, które zmniejszają dolegliwości bólowe.

Czy guzki wycina się operacyjnie?

W przypadku guzków znacznie utrudniających chodzenie przeprowadza się zabieg polegający na ich wycięciu. Lekarz dokonuje usunięcia samych guzków, guzków wraz z marginesem zdrowych tkanek oraz lub usuwa całe rozcięgno podeszwowe. Niestety nawet po operacji zmiany guzkowate mogą powracać. Całkowite usunięcie rozcięgna podeszwowego skutkuje zaburzeniem statyki stopy, co u osób z nadwagą czy uprawiających sport może wyzwalać bóle pochodzące z przeciążonych mięśni i stawów stopy.

—

Powróć do działu: Stopa i staw skokowy

Artykuł Choroba Ledderhose – guzki na podeszwie stopy pochodzi z serwisu Ortopedia Online.